Antalya, Türkiye, 9 Ocak 2025 – Bu hafta APOPO, Kahraman Fareler (RescueRATs) araştırma projesi için önemli bir dönüm noktasını temsil eden iki önemli etkinliğe Türkiye’de katıldı. GEA Arama Kurtarma, Ankara Üniversitesi ve Muratpaşa Belediyesi iş birliğiyle yürütülen proje; bilimsel araştırmayı, acil müdahale uzmanlığını ve yerel liderliği bir araya getirerek afet arama ve kurtarma alanında yeni yaklaşımları incelemeyi amaçlıyor.
Bu etkinlikler, Türkiye’deki ortaklar arasındaki iş birliğini güçlendirmiş ve gerçek dünyadaki insani zorluklara çözüm üretmede kanıta dayalı araştırmanın önemini vurgulamıştır.
Kahraman Fareler projesi, APOPO’nun hayvanları insani amaçlı tespit görevleri için eğitme konusundaki uzun yıllara dayanan deneyimine dayanmaktadır. Proje, eğitim temellerinin ilk kez geliştirildiği ve doğrulandığı Tanzanya’da başlamıştır. Araştırma ileri bir aşamaya ulaştığında, gerçek afet koşullarını daha yakından yansıtan gelişmiş ortamlarda eğitime devam edebilmek amacıyla 2025 yılında Türkiye’ye taşınmıştır.
Türkiye’nin yüksek sismik riski, son derece deneyimli bir arama kurtarma sektörünün gelişmesini sağlamış olup; bu durum Kahraman Farelerin gerçekçi deprem müdahale koşullarında eğitilmesi ve değerlendirilmesi, dünya çapında uzman ekiplerle iş birliği yapılması ve gelecekteki olası konuşlandırmalar için bir merkez oluşturulması açısından Türkiye’yi ideal bir ortam hâline getirmektedir.
Kahraman Fareler araştırması etrafında iş birliğinin güçlendirilmesi
Ocak ayındaki ilk etkinlik, APOPO, GEA Arama Kurtarma, AFAD ve Muratpaşa Belediyesi temsilcilerini bir araya getirmiştir. Görüşmeler, Kahraman Fareler araştırma projesine odaklanmış; araştırma hedefleri, çalışma tasarımı ve yenilikçi yaklaşımların Türk arama ve kurtarma ekiplerinin operasyonel ihtiyaçlarıyla nasıl uyumlu hâle getirilebileceği üzerine kapsamlı bir diyalog ortamı yaratmıştır.
Acil müdahale ekipleri, akademik araştırmacılar ve yerel otoritelerin sürece erken aşamada dâhil edilmesi sayesinde proje; uygulanabilirlik, etik ilkeler ve afet müdahalesi ihtiyaçlarına uygunluk göz önünde bulundurularak şekillendirilmektedir.
Projenin kamuoyuna tanıtılması
İkinci etkinlik, Muratpaşa Belediye Başkanı Ümit Uysal’ın ev sahipliğinde; GEA Arama Kurtarma ve Ankara Üniversitesi temsilcilerinin katılımıyla düzenlenen bir basın toplantısı olmuştur. Toplantıda ortaklar, Kahraman Fareler projesini kamuoyuna tanıtmış, basın mensuplarının sorularını yanıtlamış ve araştırma temelli yeniliklerin afetlere hazırlık ve müdahale kapasitesini nasıl güçlendirebileceğini ele almıştır.
Konuşmacılar, sektörler arası iş birliğinin değerini ve yeni yaklaşımların gerçek sahada uygulanmadan önce titizlikle test edilmesinin önemini vurgulamıştır.
Gerçekçi saha koşullarında Kahraman Fareler araştırmasının ilerletilmesi
APOPO bünyesinde Kahraman Fareler, insani amaçlı tespit çalışmaları konusundaki onlarca yıllık deneyime dayanan ileri aşamada bir araştırma projesidir. Proje; eğitimli farelerin, deprem ve yapısal çökme gibi karmaşık afet ortamlarında, hızın, erişimin ve güvenliğin kritik olduğu durumlarda arama ve kurtarma ekiplerini destekleyebilmesine odaklanmaktadır.
Araştırmanın son aşamalarını güçlendirmek amacıyla proje Türkiye’ye taşınmış; eğitim ve değerlendirme çalışmaları gerçek operasyonel koşulları yakından yansıtan senaryolarda sürdürülmektedir. Türkiye’nin sismik riski ve yerleşik afet müdahale altyapısı, Kahraman Farelerin eğitimlerinin geliştirilmesi ve performanslarının gerçekçi ortamlarda değerlendirilmesi için son derece uygun bir zemin sunmaktadır.
GEA Arama Kurtarma, Ankara Üniversitesi ve yerel ve ulusal kurumlarla yakın iş birliği içinde çalışmak; bu araştırmanın dünya çapında deneyime sahip arama kurtarma profesyonelleriyle birlikte ve akademik gözetim altında yürütülmesini sağlamaktadır. Bu ortaklıklar, eğitim, değerlendirme ve veri toplama süreçlerinin mevcut müdahale uygulamaları ve mesleki standartlarla uyumlu olmasını garanti altına almaktadır.
Kahraman Fareler henüz canlı afet müdahalelerinde resmî olarak görevlendirilmemiş olsa da, proje ileri bir aşamadadır. Türkiye’de yürütülen mevcut çalışmalar; farelerin gerçek görevleri yakından yansıtan ortamlarda güvenilir şekilde çalışmaya hazırlanmasına ve gelecekte Kahraman Farelerin mevcut arama kurtarma araçlarını nasıl tamamlayabileceğine dair güçlü kanıtlar üretilmesine odaklanmaktadır.
Bilimsel denetim, yapılandırılmış değerlendirme ve deneyimli müdahale ekipleriyle iş birliği; Kahraman Farelerin geliştirilmesinde temel ilkeler olmaya devam etmekte ve projenin her aşamada kanıta dayalı ve operasyonel gerçekliğe uygun ilerlemesini sağlamaktadır.
Ortaklıklar yoluyla kanıta dayalı yeniliğin ilerletilmesi
Bu iki etkinlik, APOPO’nun bilimi iş birliği yoluyla ilerletme ve karmaşık insani zorluklara yönelik yenilikçi, kanıta dayalı çözümler geliştirme konusundaki kararlılığını yansıtmaktadır. Türkiye’deki ortaklarla yakın çalışma sayesinde Kahraman Fareler projesi; titiz araştırma, açık diyalog ve paylaşılan uzmanlıkla ilerlemeye devam etmektedir.
APOPO, bu araştırmanın mümkün olmasını sağlayan ve sorumlu, araştırma temelli yeniliği destekleyen tüm yerel ortaklarına, destekçilerine ve bağışçılarına içten teşekkürlerini sunar.